శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి – ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ & శక్తి పీఠ క్షేత్రం
Srisailam Mallikarjuna Swamy – Jyotirlinga & Shakti Peetham
క్షేత్ర విశిష్టత (Significance)
Srisailam, Andhra Pradesh
ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి మరియు అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటైన భ్రమరాంబ దేవి కొలువైన పుణ్యస్థలం. కృష్ణానది తీరాన మల్లన్న క్షేత్రం వెలిసింది.
చరిత్ర మరియు మహత్యం
శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి ఆలయం కర్నూలు జిల్లాలోని దట్టమైన నల్లమల అడవులలో కృష్ణానది తీరాన ఉంది. ఇది ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి మాత్రమే కాకుండా, అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటైన భ్రమరాంబ దేవి కొలువైన క్షేత్రం కూడా. ఒకే చోట శివ-శక్తులు ఉండటం ఈ క్షేత్రం యొక్క గొప్ప విశిష్టత.
Significance of Srisailam – క్షేత్ర విశిష్టత
శ్రీశైలం యొక్క ముఖ్యాంశం ఏమిటంటే, ఇది ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి మరియు అష్టాదశ శక్తి పీఠాలలో ఒకటి. ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ప్రముఖ పుణ్యక్షేత్రం (Pilgrimage Center). ఇక్కడ శివుడు మల్లికార్జునుడిగా మరియు పార్వతీ దేవి భ్రమరాంబగా కొలువై ఉన్నారు. కృష్ణానది ఇక్కడ 'పాతాళ గంగ' (Patala Ganga) గా పిలువబడుతుంది. కులమత భేదం లేకుండా ఎవరైనా గర్భగుడిలోకి వెళ్లి శివలింగాన్ని తాకి అభిషేకం చేసుకునే అవకాశం (Sparsha Darshan) ఇక్కడ ఉంది.
Srisailam Temple History – ఆలయ చరిత్ర
పురాణాల ప్రకారం, ఈ క్షేత్రం కృతయుగం నుండి ఉన్నట్లు చెబుతారు. శాతవాహనులు, ఇక్ష్వాకులు, పల్లవులు, విష్ణుకుండినులు, చాళుక్యులు, కాకతీయులు, రెడ్డి రాజులు మరియు విజయనగర రాజులు ఈ ఆలయ అభివృద్ధికి కృషి చేశారు. ముఖ్యంగా శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు ఇక్కడ రాజగోపురం నిర్మించారు. శివాజీ మహారాజ్ కూడా ఈ ఆలయాన్ని దర్శించి, ఒక గోపురాన్ని నిర్మించారు.
Darshan Timings & tickets – దర్శన వేళలు
- Suprabhatam: 4:30 AM
- Sarva Darshan: 6:00 AM to 3:30 PM & 6:00 PM to 10:00 PM
- Abhishekam: 6:00 AM onwards (Ticket booking required)
- Seeghra Darshan (Rs. 150): Available for faster access.
- Sparsha Darshan (Rs. 500): భక్తులు స్వయంగా లింగాన్ని తాకి పూజ చేసుకోవచ్చు. దీనిని ఆన్లైన్లో (Online Booking) లేదా కరెంట్ బుకింగ్ ద్వారా పొందవచ్చు.
Accommodation – వసతి సౌకర్యాలు
శ్రీశైలం దేవస్థానం భక్తుల కోసం అనేక సత్రాలు, కాటేజీలు (Ganga Sadan, Gauri Sadan, etc.) మరియు గెస్ట్ హౌస్లను అందిస్తోంది. రద్దీ రోజుల్లో ముందుగా ఆన్లైన్ (Online Portal) ద్వారా రూమ్ బుక్ చేసుకోవడం మంచిది. ప్రైవేట్ హోటళ్లు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి.
Places to Visit Nearby – చూడవలసిన ప్రదేశాలు
- Patala Ganga: కృష్ణానదిలో పుణ్యస్నానం ఆచరించడానికి మెట్లు లేదా రోప్-వే (Ropeway) ద్వారా వెళ్ళవచ్చు.
- Sakshi Ganapathi: శ్రీశైలం దర్శనం చేసుకున్నట్లు సాక్ష్యం చెప్పే గణపతి.
- Sikharam: ఇక్కడ నుండి చూస్తే శ్రీశైలం ఆలయ గోపురం కనిపిస్తుంది. శిఖర దర్శనం పాపహరణం అని భావిస్తారు.
- Phaladhara - Panchadhara: ఆది శంకరాచార్యులు తపస్సు చేసిన ప్రదేశం.
Frequently Asked Questions
What is the best time to visit Srisailam?
The best time to visit is from October to February. Mahashivaratri and <a href="/punyakshetralu/view/ugadi-festival-significance-rituals-celebrations" className="text-orange-600 hover:underline">Ugadi</a> are major festivals with huge crowds.
Can we touch the Shiva Lingam in Srisailam?
Yes, Srisailam is one of the few temples where devotees are allowed to perform Sparsha Darshan (touching the Lingam), usually during specified timings and with a ticket.
How to reach Srisailam?
Nearest railway station is Markapur Road (85 km). Direct buses are available from Vijayawada, Guntur, Hyderabad, and Kurnool. The ghat road journey through Nallamala forest is scenic.
Is online booking mandatory for Darshan?
Not mandatory for Sarva Darshan, but highly recommended for Sparsha Darshan, Abhishekam, and Accommodation, especially during weekends and holidays.